Als Marcus dit kopje, 'In Memoriam Marcus van Empel', nu zou lezen, zou hij grinniken.
Meteen daarna, met afwerende handen: 'ho ho, pfff, tut tut, nee, wel even gewoon doen hoor'.

Daarop aansluitend zou Marcus een boom opzetten over 'of er iets is na de dood'. Hij zou daar ernstig aan twijfelen, maar er toch ook wel in willen geloven. Dan wel zonder vage kreten over 'sferen' of dogma's rond het hiernamaals. Niet echt zeker wetend hoe het zat met God, leven en dood, deed Marcus gewoon wat hem inviel en beviel.

Bijna dagelijks denk ik aan Marcus (ja jongen, nu nog wel!). Daarbij weet ik wel dat hij 'overleden' is, dood en begraven, de pijp uit en dergelijke, maar geen seconde voelt dat zo. Wat 'voelt' is de Marcus die een beetje tobt, maar ook grinnikt, die niet wil zeuren, of heel even dan. De Marcus die het leven droeg, niet als een opdracht of plicht, maar meer als een trui en soms als hoed. De Marcus waarbij ik me altijd meteen thuis voelde. De paar keer dat Steven Sorgdrager en ik latihan met hem deden, waren prima uurtjes. Hij was wel merkbaar anders, je zou zeggen 'innerlijker', maar toch echt nog de jonge Marcus, zoekend, open en oprecht.
Hij moest eens weten hoe 'voorbeeldig' ik hem vond en vind, met al zijn onvolmaakt- en tegenstrijdigheden, die ruimschoots 'overstraald' werden door zijn beminnelijke Marcusheid.
Marcus, voor mij ben je geslaagd hoor. Ho ho, zou 'ie zeggen, wel even gewoon doen hoor!
Tabe broeder,

Je Donald

Op 23 december 2011 hebben wij afscheid genomen van ons trouwe Haagse Subudlid Marcus van Empel.
Marcus heeft zo'n veertig jaar deelgenomen aan het Haagse groepsleven en de oudere leden kunnen daar nog van alles over vertellen. Zelf heb ik daarvan alleen de laatste acht jaar meegemaakt, waarin ik Marcus heb leren kennen als een toegewijd en betrokken groepslid. Zijn betrokkenheid was zelfs zo sterk, dat het hem regelmatig allemaal een beetje teveel werd en hij behoefte had om zich een tijdje terug te trekken. Maar, hij kwam altijd weer in beeld en zelfs in de periode dat hij minder zin had om latihan te doen, bracht hij toch ons oudste Subudlid Helmina elke zondag naar de latihan toe en vervoerde haar later dan weer naar huis. Trouw was Marcus zeker.
Ik heb in Marcus ook vaak oprechte verwondering gezien. Wanneer ik hem vertelde over mijn persoonlijke ervaringen dan schudde hij soms zijn hoofd en liet me weten hoe onbegrijpelijk hij het toch vond wat er allemaal kan gebeuren in een mensenleven en ik kon dan duidelijk voelen dat hij mij en anderen het allerbeste gunde.
Voor zichzelf meende hij dat het wat moeilijker lag; hij twijfelde sterk of hij wel echt de latihan kon ontvangen en of hij het wel verdiende om God's zegeningen te ontvangen. Toen er tijdens zijn laatste maanden regelmatig helpers langskwamen voor de ziekenlatihan, heeft hij mogen ervaren dat de latihan ook voor hem bestemd was en heeft hij intens genoten van de momenten samen met zijn Subudbroeders.
Ik zal mijn laatste gesprek met Marcus nooit vergeten. Het was op zijn verjaardag, ruim een week voor hij heenging. Hij zat zoals gewoonlijk in zijn stoel naar buiten te kijken. We hebben heel fijn gepraat en elkaar lang vastgehouden. Hij maakte zich nog zorgen of zijn kinderen wel konden leven met de keuzes die hij had gemaakt in zijn leven. Daarom probeerde hij nog wat gedachten op papier te zetten. Ik denk dat Marcus niet had durven dromen hoe mooi en ontroerend het uiteindelijke afscheid zou worden; de woorden die zijn kinderen hebben gesproken en de aanwezigheid van zoveel Subudleden, die allemaal speciaal voor hem kwamen. Dat heeft hem zeker heel goed gedaan.
Rust zacht, lieve Marcus!

Hannah

Sinds 1989 leefde ik gescheiden van mijn toenmalige vrouw. In 1994 ging ik  naar een Subud-gathering in Cherkassi (een plaats aan de rivier de Dnjepr in de Oekraine), samen met mijn zoon Herbert (die was toen 24).  De bijeenkomst  bleek net afgelopen te zijn, en dit bleek later een daar veel voorkomend verschijnsel: op het allerlaatste moment gemaakte afspraken veranderen.  Een Subudlid, Sasha Coeprjaga, bood ons aan om als pleister op de wonde met z’n drieen met de trein naar de Krim te gaan. Dat werd  een avontuurlijke reis, waarvoor we Sasha nog steeds dankbaar zijn. Op de terugweg kwamen we uiteindelijk in Kiev terecht, waar we onderdak kregen aangeboden van Larissa, waar ik dus later mee getrouwd ben. Larissa en ik woonden na ons huwelijk vanaf 1995 in Rotterdam. 
In 2005 besloten we met de auto naar het wereldcongres in  Innsbruck te gaan. Ik was in die tijd in Nederland nationaal penningmeester.  Larissa ‘s zoon, Victor, was intussen  verhuisd van de Oekraine naar Zwitserland. Halverwege het congres stuurde hij een telegram uit Kiev, overkomst dringend gewenst, in verband met de slechte gezondheid van de beide ouders, die in de flat van Larissa woonden.  Na thuiskomst in Nederland vertrokken we zo snel mogelijk met de auto naar Kiev, om de zorg van de ouders op ons te nemen. Door de snelheid waarmee we moesten handelen was er geen sprake van een officieel afscheid van Subud Nederland, emailadressen bleken later ook niet te kloppen, andere zaken gingen voor, etc. Ik voelde dit later als een gebrek van mijn kant, en vond dit echt vervelend.
De moeder van Larissa overleed al in mei 2006. De verzorging van vader werd snel een groot probleem, omdat we in een krappe twee-kamerflat woonden en een benedenbuurvrouw hadden die overgevoelig was voor geluidjes, zelfs voor geluiden die wij zelf niet eens hoorden. Het was  daarom nodig zo snel mogelijk te verhuizen, maar na enig rondkijken bleek dat een flat in Kiev of erg duur of erg klein was, of allebei. 
Het bleek dat kopen of laten bouwen voordeliger was dan huren. Larissa heeft een opleiding als bouwkundige, ze was goed  thuis in de Oekrainse bouwereld, zij had een tijd gewerkt als manager van een laboratorium voor betononderzoek.  Dankzij financiele steun van onder andere  Maarten  konden we de bouw gelijk laten beginnen. Maarten is een kenner van de Oekraine en doet daar ook veel  ander goed werk. Er brak een drukke tijd aan, en niet alleen door de zorg van vader. We moesten ook de bouwers in de gaten houden,  steeds andere groepjes, elk met hun eigen specialiteit. De bouw verliep veel sneller dan ik gedacht had, gezien de omstandigheden. Achteraf lijkt het moeilijk te geloven dat dit gelukt is.  Eind 2007 konden we met zijn drieen verhuizen naar de nieuwe datscha iets buiten Kiev langs de weg naar het vliegveld. De flat in Kiev verhuren we, het is nog steeds ons officiele adres. In maart 2011 overleed ook de vader van Larissa.

Toen we voor het eerst in de Oekraine kwamen, was dit net na de machtwisseling en de onafhankelijkheid van de Rusland in 1991. Er was zichtbaar weinig geld, en er waren geen toeristen. Subud was nog maar net ontdekt door de Oekrainers, dank zij Emanuel  Aroni (vroeger Seth).  Maar het ledental groeide snel, in Charkov, Dnjepropetrovsk, Cherkassi en Kiev zijn nu flinke groepen.

Kiev heeft  twee tot drie groepen. Wij doen meestal latihan in de groep Kiev-1, met circa vijf  regelmatige mannen en vrouwen. Er wordt een ruimte gehuurd voor de maandag en de donderdag. De groep is een paar maal in ons huis geweest om latihan te doen, en dat was natuurlijk erg leuk. Op dit moment is ons contact met de groep wat minder.

Kiev is een enorm grote, indrukwekkende stad, waar de rivier de Dnjepr dwars doorheen stroomt en bovendien samenkomt met een andere rivier. In deze rivieren liggen eilanden, die bereikbaar zijn met een metrolijn die oost en west Kiev met elkaar verbind. In de zomer is er voor de meer dan drie millioen inwoners een unieke gelegenheid om op de vele zandstranden te zwemmen en te zonnen.

Op dit moment  hebben we geen plannen om terug te verhuizen naar Nederland. Wij voelen ons intussen hier thuis, ondanks een paar nadelen, zoals  natuurlijk minder  contact met mijn drie kinderen en kleinkinderen in Nederland en met de zoon van Larissa en zijn kinderen in Zwitserland.
Hubert

De groep heeft een eigen Subudhuis met latihans op dinsdag- en vrijdagavond en zondag begin van de middag. De latihan op zondag is verreweg het drukst bezocht. Er komen dan  regelmatig bezoekers van andere groepen en soms ook uit het buitenland. De Haagse leden apprecieren dit zeer. Op zondag wordt er samen geluncht, van sandwiches tot een lekkere Saoto soep. Spontaan worden daarbij leuke ervaringen en verhalen met elkaar gedeeld.
 Een eigen Subudhuis betekent ook dat de facilitaire zaken binnen de groep geregeld moeten worden. Voor de latihan begint wordt door een helpster de ruimte klaar gemaakt. Dan zijn er zorgen zoals de hondenpoep voor de deur op te ruimen, in de winter de verwarming alvast aandoen, koffie/thee klaarzetten, afwasmachine uitruimen, koffie/thee, suiker, koekjes, toiletpapier voorraad checken, de vraag wie de vuile handdoeken wast, verzorging van planten in het huis, verse bloemen op tafel enz. Voor de grote schoonmaak van het huis, de tuin en klusjes worden groepsdagen georganiseerd. Voor de wekelijkse schoonmaak heeft de groep al jaren een schoonmaakster van buiten Subud.
De latihan begint op tijd. Bij de vrouwen wordt gezorgd dat er minstens één helpster aanwezig is. Zowel bij de vrouwen als mannen zijn er help(ster)er functies vacant. Op zondag wordt soms een testing gedaan bij de vrouwen, bijvoorbeeld over de betekenis van Pasen of Pinksteren. Eén keer per maand hebben op zondag de groepshelpsters hun latihan en op een andere zondag doen de vrouwen die in het nationale bestuur zitten latihan. Eens  in de zes weken wordt op de zondag  samen een talk gelezen. Den Haag heeft een uitgebreide bibliotheek met  Subudliteratuur.
De groep heeft geen groepsvertegenwoordiger, en er is ook niemand te vinden voor een lokale bestuursfunctie. De klusjes en taken worden opgepakt door degenen die zich geroepen voelen en in de gelegenheid is. Om het reilen en zeilen van het Subudhuis beter te laten lopen, zal het nationale bestuur zich gaan bezighouden met de Stichting Beheer Huizen. De meest geengageerde leden verkiezen een nationale of zelfs internationale functie boven het groepsgebeuren.
De latihanruimte wordt eenmaal per week verhuurd aan een yogagroep. Via die groep gaan veel folders over Subud de deur uit. De ruimte is nog voor een aantal dagen beschikbaar. Wie ruimte wil huren, kan contact opnemen met secr@subud.nl  .Er is in het Subudhuis ook een onderneming van een lid gehuisvest, en twee leden huren er een woonruimte.